Bali streelt alle zintuigen

Vlag IndonesiëAan de andere kant van de wereld, op 8 graden zuiderbreedte, ligt het fabelachtige eiland Bali. Met zijn gastvrije bevolking en een temperatuur die het hele jaar door tussen de 25 en 30 graden schommelt, is Bali het sprookje dat alle verhalen over dit contrastrijke eiland beloven. De magie van het eiland bestaat uit frisgroene valleien, adembenemende landschappen en misschien wel het lekkerste eten ter wereld.

De Glimlach en ontspannen levensstijl van Balinezen

Bali ligt in het hart van de Indonesische archipel en heeft een oppervlakte ter grootte van de provincie Gelderland. Toeristisch gezien is Bali het meest ontwikkelde gebied van de Republiek Indonesië. Het oordeel over Bali is er dan ook een van voor en tegen. Bali wordt in sommige reisgidsen spottend het ‘vakantie-eiland’ genoemd. Vergeet de clichés, naar de persoonlijke mening van mijn vrouw en mijzelf is het eiland grotendeels nog niet ten prooi gevallen van massatoerisme. Wie de toeristengetto’s, die een deel van Bali ontsieren, links laat liggen, vindt een prachtig eiland met sterke tradities en een schitterende natuur.

Wanneer het vliegtuig de landing op Denpasser inzet, komen de reiskriebels bij ons opzetten. De middaghemel is helder en zonnig. De lucht trilt van de warmte en ons hart begint sneller te kloppen. Geen beter moment om je aan te passen aan de ontspannen levensstijl van de Balinezen, oftewel Bali-style. In minder dan een uur hebben we ons het ontspannen leven eigen gemaakt. In ons element dobberen we in het turkooisblauwe water van de Indische Oceaan, dat ons een warm welkom heet. Het ruisen van de zee geeft hier het ritme aan, met een watertemperatuur zo heerlijk dat je er nog maar net in af kunt koelen. Op deze windstille dag laten we onze lichamen even later op het strand opdrogen, waar we langzaam in slaap worden gesust door wuivende palmbladeren. Oké, met onze blote voeten in het witte zand is het toeristisch! Het authentieke Bali ontdekken wij dan ook later, in het achterland.

Bali het godeneiland 

Religie op Bali is een “way of life”. Er wordt wel eens gezegd dat op Bali meer tempels dan huizen staan. Inderdaad, het lijkt wel alsof iedere Balinees er vol overgave ieder moment van de dag mee bezig is. Hun leven is ervan doordrenkt. Er is altijd wel een religieuze ceremonie in de vorm van een tempelbijeenkomst gaande en bijna elk huis heeft zijn eigen offerplaats. Vaak bestaan deze offerplaatsen uit niet meer dan een paar stenen, waarop kleine vlechtwerkjes van palmblad worden neergelegd, om de goden gunstig te stemmen. Balinezen zijn over het algemeen van Hindoestaanse afkomst en dat zien we terug in de vele vlechtwerkjes die geurige bloemen, rijst en een brandend wierookstokje bevatten. Overal waar we kijken zien we deze offertjes liggen, op straat en zelfs voor de deur van een winkel of restaurant. Het geheel vormt een kleurig palet, maar de offertjes zijn in de eerste plaats bedoeld als gift, om de dankbaarheid uit te drukken aan welwillende geesten en om kwaadaardige demonen te paaien opdat zij de harmonie van het leven niet verstoren. Het hindoeïsme kleurt hier, in tegenstelling tot andere delen van Indonesie, letterlijk het leven. De geur van wierook hangt werkelijk overal.

Bali02

Bali08

Kuta

Als reizigers het over Bali hebben spreken ze veelal over de stad Kuta, ook wel bekend als het ‘Benidorm’ van Bali. De levendige hoofdstraat van deze badplaats bestaat uit een lange strook met souvenirwinkels, restaurants, smakeloze commercie en uitlaatgassen. Er heerst een voortdurende bedrijvigheid en verkeerschaos. We verwachten elk moment een enorme verkeersopstopping, maar toch blijft de massa in beweging. Aan weerszijden van de straat zien we winkels uitpuilen van de sieraden, kleding, zonnebrillen en ander koopwaar. Het blijkt nog een hele opgave om onszelf een weg te banen door de smalle straatjes, waar vlot pratende verkopers hun waar hebben uitgestald. De verkopers zitten massaal op de stoep, klaar om ons binnen te lokken voor hun broodwinning van die dag. Voor ons de hoogste tijd om het talent van afdingen op prijzen aan te leren. Balinezen pingelen zelf ook, of het nu gaat om een tros bananen, een kunstwerkje of taxirit afdingen is dus geen verderfelijke Westerse eigenschap om het land maar arm te houden, maar een gewaardeerde bezigheid van inschatting, toneel en conversatie. Voor een grijpstuiver doen we onze eerste aankoop en met onze afzichtelijke zonnebrillen komen we geheel in stijl aan bij het witte zandstrand, waar surfers in bruisende brandinggolven wachten tot de ultieme golf voorbijkomt.

Voor het strand ben je niet alleen aangewezen op Kuta Beach. Weg van het massatoerisme van Kuta Beach kan iedereen een rustig plekje vinden om zijn eigen Bounty vakantie houden, ongestoord en ver weg van alle vormen van menselijke activiteit. Ons verblijf start aan het zandstrand van het nabijgelegen Sanur.

Sanur

Sanur is het eerste strandresort van Bali. Hoewel Sanur ook gerekend wordt tot een van de toeristenoorden is het er vredig. In het dorp heerst een ontspannen sfeer. Jalan Danau Tambligan, de belangrijkste straat, bestaat uit een aaneenschakeling van warungs, winkeltjes annex eethuisjes. De stranden van Sanur zijn in alles het tegenovergestelde van Kuta Beach. Terwijl de golven van Kuta bekend staan als het surfersmecca van Bali, blijft de zee bij Sanur kalm en glad omdat het koraalrif zorgt dat de golven worden gebroken. We vinden in Sanur een uitstekende uitvalbasis om het binnenland van Bali verkennen; Of je nu de ongerepte regenwouden bij het Batakarureservaat wilt doortrekken of de noordkust van Bali wilt bezoeken, er valt genoeg te doen. Het vermelden van alle bezienswaardigheden op Bali is dan ook onbegonnen werk, maar onze reisgids blijkt een aardige opsomming te vermelden. Lezen over een reis die je gaat maken is dan ook heerlijk en kan een extra dimensie geven aan hetgeen je onderweg meemaakt.

Bali04

Bali06

En dan gaan we de omgeving verkennen

Reizen doe je met je hart. Het echte meemaken, dat is waar het tijdens elke reis om draait. Op onze tweede dag gaan we op pad met een taxi. Sanjit, onze chauffeur, spreekt redelijk Engels en rijdt ons overal naar toe, waar we willen kijken. 

Vanaf de achterbank slaan we Sanjit gade. Op de openbare weg geldt het recht van de sterkste, vandaar dat er een bloemenkrans om zijn stuur hangt en een offertje op het dashboard prijkt. Dankzij de korte afstanden duurt onze reis gelukkig nooit lang want de wegen zijn hier smal en hebben talloze haarspeldbochten. Daarbij komt, dat er behalve het feit dat er links wordt gereden, geen verkeersregels te ontdekken zijn.

Hoe verder we van Sanur wegrijden, hoe stiller het wordt. In een opschrijfboekje dat we bij ons hebben, noteren we dingen die we voorbij zien komen. De knusse dorpjes, exotische vruchten die je bij stalletjes langs de weg kunt kopen, kruidnagelbomen, bloeiende bomen, watervallen, citroengele hibiscusbloemen, alles lijkt onwerkelijk als in een droom. Saai is een autorit dan ook nooit. Steeds worden de veranderende landschappen afgewisseld met ontelbare kokospalm- en bananenplantages. Het kleurrijke landschap heeft vele verrassingen voor ons in petto en elk moment is goed voor een fotostop. Sanjit stopt een aantal keren zodat we kennis maken met het leven van alledag. Balinezen zijn ware kunstenaars. Zo zien we, hoe men met eindeloos geduld en vakmanschap de mooiste dingen maakt van hout, batik en zilver. Vaardigheden die hier op Bali van generatie op generatie worden doorgegeven.

Tanah Lot

Rond zonsondergang bezoeken we Tanah Lot, een tempel die op een rots in de branding is gebouwd. Sanjit parkeert de auto en we lopen richting de kliffen. Als we onze gezichten over de rand van de rotsen steken, zien we in de diepte een klein rotsachtige eiland dat met laag water is verbonden met het vasteland. Tanah betekent aarde en lot betekent zee, letterlijk dus de tempel van de aarde gelegen in de zee. De tempel is in de 16e eeuw gesticht en opgedragen aan de God van de Zee. De tempel zelf mag niet betreden worden en wordt volgens de legende bewaakt door slangen. Terwijl we via een wirwar van trappen omhoog klauteren, zorgt de ondergaande zon achter de karakteristieke tempel, samen met de helblauwe zee, voor een spookachtig silhouet. Bij een lokale verkoper kopen we verse kokosmelk en genieten van een schilderijachtige achtergrond gekleurd door een oranjerode zonsondergang.

Kecak-dans Uluwata

In de avondschemering zitten tientallen jongemannen in zwart- witgeblokte sarongs om een vuurkorf. Met ontblote bovenlijven vormen in een kring een koor van Bali’s beroemdste dans, de kecak-dans. Ze roepen, Tjakketjakketjak, en sissen er lustig op los. Langzaam lijken de jongemannen in trance te raken. Het verhaal krijgen we uitgereikt maar gaat door alle activiteit grotendeels aan ons voorbij. De weelderige kostuums, dramatische houdingen, fakkels en extravagante personages, maken alleen al visueel een diepe indruk op ons. Het lijkt alsof we als figuranten in een surrealistisch theaterstuk zijn beland.

Gebogen rompen van houten vissersboten

De maan blinkt op het water als we Jimbaran binnen komen lopen.
Jimbaran was vroeger een klein vissersdorpje maar vormt nu het decor voor een grote barbecue en livemuziek. Het dorpje ademt nog steeds de sfeer van een authentiek kustdorp. De zee is de levensader van het dorp. We zien de bootjes met gebogen rompen en opbollende zeilen naar de haven varen. 

Naast het hindoeïsme hechten Balinezen veel waarde aan het animisme. De Balinese bevolking geloofd in goede en kwade geesten die in huizen, de natuur waaronder de bergen en zee, maar ook in het lichaam leven. Traditioneel zijn de boegen van hun vissersbootjes dan ook beschilderd met brutale zwart witte ogen met als doel de ‘hoge’ en ‘lage’ geesten in evenwicht te houden. 

Onder het genot van een culinair hoogstandje, bestaand uit verse babykreeft, krab, inktvis en krab, geroosterd boven kokosnootschillen, genieten we van de ondergaande zon en het nooit vervelende uitzicht. Today’s dessert bestaat uit glinsterend maanlicht en duizenden twinkelende sterren. Ze doen het zand om ons heen goudkleurig opgloeien.

On the road

Dag drie begint met heerlijk vers geperst vruchtensap op de achterbank van een ouderwetse Volkswagen terreinwagen. Vandaag volgen we minder begaanbare routes. Op zoek naar de stilte rijden we, in optrekkende ochtendnevel, de prachtige en rustige omgeving van de bergen in. Even iets helemaal anders dan het verhitte Kuta. De tocht die over kronkelige bergwegen gaat blijkt een aaneenschakeling van uiteenlopende landschappen; Koffie-, cacao- en muskaatplantages, kleurige processies, spelende kinderen, blaffende honden, kemphaangevechten, tempelfestiviteiten en pittoreske dorpjes, flitsen aan ons voorbij. Soms lijkt het of elk straatje een apart dorpje is. Traditioneel zijn de dorpjes gebouwd langs een berg-zee-as. De dorpsbewoners gaan onverstoorbaar hun eigen gang en betrekken je graag bij hun dagelijks leven. Met hartverwarmende vriendelijkheid worden we uitgenodigd om een kijkje te nemen in hun traditionele huizen, waar we in familiaire sfeer, vanuit een rotanstoel, genieten van een heerlijk kopje jasmijnthee, ondertussen kijkend naar het leven van alledag.

Gunung Agung: het centrum van het Balinese Omniversum

De grootste vulkaan op Bali, Gunung Agung, speelt een belangrijke rol in het leven van alledag, omdat Balinezen geloven dat de geesten van hun voorouders daar rondzweven. Vandaar dat het belangrijkste tempelcomplex, de Pura Besakih tegen de bergrug van de vulkaan is gebouwd. ‘Pura’ betekent op Bali tempel. De Pura Besakih bestaat uit verschillende tempels die verspreid liggen op de zuidhellingen van de 3142 meter hoge vulkaan. Vanwege de ligging zijn delen van het tempelcomplex onverbiddelijk door de natuur ingenomen. Na een officiële ontvangst, worden we rondgeleid. Uit respect voor het hindoeïsme dragen we een sarong en paarse sjerp. 

Bali03

Kleurrijke beelden van meerkoppige goden, meru-torens, wilde bloemen, vrouwen die kleding wassen en kinderen laten baden, galmende gongs en bedwelmende wierook maken het bezoek aan deze hindoetempel een betoverende ervaring. We houden ons aan de voorschriften en dragen kleding die onze benen volledig bedekt. Bij het verlaten van de tempel kopen we een bloemenkrans en schenken een klein bedrag. Het levert onverwacht geluk want de regen trekt naar de zee en de warme zon breekt door. Traag kruipt de terreinwagen door het regenwoud omhoog de bergen in richting de vulkaan Gunung Batur. De weg, die bestaat uit gaten in het asfalt, voert eerst langs de flanken van de krater, dan omhoog. Langzaam maar zeker voelen we het afkoelen. Het adembenemende uitzicht vanaf de top van de berg op de vulkaan Batur en op het Baturmeer geeft ons echter een warm gevoel van binnen. 

De top van de actieve vulkaan verlatend, rijden we over het bergplateau. Hopen vruchtbare aarde langs de weg zijn de resten van de sedimenten van de vulkaan. Bij elke haarspeldbocht zien we de voet van de kloof en terwijl we in lange slagen de rest van de berg afrijden zien we een zonsondergang die rechtstreeks uit een reisgids lijkt te komen. 

Gamelan-orkest

De avond wordt opgeluisterd door een dans- en muziekvoorstelling. In de warme avondlucht dansen de klanken van de gamelan. De gamelan is percussie op gongs, handtrommels en bronzen xylofoons, vaak begeleid door fluiten en een twee snarig instrument, rehab genaamd. Het geluid van gamelan wordt vaak vergeleken met dat van stromend water. In de muziekwereld wordt de gamelan als één van de hoogst ontwikkelde muzikale kunstvormen ter wereld beschouwd. Deze orkesten zorgen vaak voor de muzikale begeleiding van Indonesische dans- en theatervoorstellingen. 
De naam gamelan is afgeleid van ‘gamel’, een Oud-Javaans woord voor handgreep of hamer. Dans en theater maken op Bali deel uit van de vele rituelen en ceremonies die het eiland rijk is. 

De Balinese dans is net zo oud als de geschreven geschiedenis van Bali. De wortels van de Balinese dans liggen in het Javaanse schimmenspel bekend als Wayang. In tegenstelling tot Java is de Balinese cultuur nauw verbonden met de religie van het volk, het hindoeïsme. De unieke Balinese variant van dit geloof kent animistische elementen wat te zien is in het dagelijkse leven bijvoorbeeld in de traditionele dansen.

Baris gede en Puspawresti dansvoorstelling

In een mystieke dansvoorstelling, waar de sfeer bijna tastbaar is, gaan drie jonge vrouwen gekleed in prachtige fonkelende zijden jurken. Kinderen op Bali worden van kleins af aan onderwezen in de dans. De drie meisjes verzorgen vandaag de voorstelling namens de lokale dansschool. De getalenteerde onder hen leren uiteindelijk, door een perfecte beheersing van ledematen, spieren en emoties, de verschillende karakters neer te zetten. Zo ook het tienjarige jongetje dat in trance leek te verkeren zonder afgeleid te worden door het klikken van onze camera.

Bali01

Animal Planet

Het is al ver na middenacht als we een vreemd en intrigerend geluid horen. We houden de adem, knippen het licht aan en zien een gekko wegschieten. De gekko staat bekend om zijn perfecte camouflage, maar we gaan de uitdaging aan. We nemen polshoogte en op de valreep ontdekken we dat het hagedisje in een spleet achter de waskom duikt. Onzichtbaar, maar hoorbaar voor ons, geniet het beestje onverstoord van zijn solo optreden. De betekenis van het dierenrijk wordt ons deze nacht heel duidelijk.

Ubud

Sanjit, staat ons al op te wachten. Via het dorp Mas, dat beroemd is door zijn houtsnijwerk en maskers, rijdt Sanjit ons naar het inspirerende Ubud, het culturele hart van Bali. De pittoreske stad ademt de Balinese cultuur. Ubud bestaat uit een hoofdstraat met een aaneenschakeling van aangename kunstgaleries en een kleurrijke markt. Het blijkt een ideale plek om heerlijk rond te slenteren. Wandelaars kunnen er hun hart ophalen. Er zijn veel winkels te zien die houtsnijwerk, schilderijen en sarongs verkopen. Een ideale bestemming voor de rustzoeker. 

De hogere ligging zorgt voor een aangename temperatuur. Niets voor niets zoeken schilders en hedendaagse kunstenaars hier hun toevluchtsoord. De prachtige omgeving is het beste te ervaren op de mountainbike. 

Al gauw peddelden we over kronkelende wegen door een landschap van smaragd groene heuvels met zo nu en dan amfitheaters van imponerende sawa’s die in een indrukwekkend lijnenspel omhoog klimmen. Een behoorlijk portie heuvels vraagt tijdens het fietsen om een forse inspanning en de dampende warmte maakt het overweldigend. Plantages en rijstvelden liggen als traptreden tegen de heuvels en worden hier bewerkt met behulp van waterbuffels. De stilte wordt hier en daar onderbroken door het gekwetter van een vogel.

De wind kamt onze haren tijdens een afdaling. We zien dat een van de 
secuur aangelegde rijstvelden op traditionele wijze wordt bewerkt. Ons blikveld besloeg een oude man die met een olijke glimlach en stijve benen, op blote voeten de modder aan het los harken is. Enkele tellen later zien we in optrekkende nevelflarden dezelfde vierenzeventig jarige man, met het water tot aan zijn knieën, waden om zijn met zorg en liefde behandelde rijstplantjes er voorzichtig in te zetten. Het geheel ziet er droomachtig uit en zo reden we in een soort van droomtoestand verder door het landschap dat we kennen van de ansichtkaarten, alleen maakten wij er nu zelf deel uit. Later in de namiddag maken apen in het heilige apenbos Padangtegal deel uit van ons. De apen blijken over het algemeen redelijk tam, al hebben ze allang het verband ontdekt tussen bezoekers en het krijgen van nootjes.

Ruiken, proeven en beleven….

Naast mountainbiken is ook een dans- , schilderscursus of kookles te volgen.
De hoofdrol in de keuken is vandaag voor ons weggelegd en de les begint met een uitgebreide introductie van alle geurige kruidenmengsels. Om de juiste balans te vinden proeven we tijdens het koken van de gerechten. Een beetje roeren, een paar keer proeven. Een vleugje van dit en een tikkeltje van dat. Het resultaat mag er wezen. Een bord vol liefde. ‘Selemat makan’ smakelijk eten gewenst. De verschillende smaken dansen als het ware op onze tong en alle zintuigen worden geprikkeld. Mmm, lekker. Indonesisch eten is een geluksmoment. Wist je dat er in een hap eten een wereldreis verborgen ligt?

Gerimpelde dikhuid

Bij het ochtendgloren worden we wakker van de geur van versgebrande koffie. De ochtend is al warm. We verschansen ons achter een kop dampende Bali koffie. Na het ontbijt gaan we naar het nabij gelegen olifanten safaripark. Het park stelt bezoekers in staat om het oerwoud van Taro vanaf de rug van een gerimpelde dikhuid te bewonderen, zo ook ons. De hobbelende rit door de weelderig begroeide tropische vegetatie staat garant voor een onvergetelijke ervaring. Suikerriet wordt uit onze handen gerukt en de olifant kwispelt van genot. Het is al donker als we Ubud binnenrijden. Ter afsluiting van deze dag trakteren we ons op een Balinese massage. Als we eenmaal van top tot teen onder handen worden genomen, vallen we bijna in slaap van de ontspanning.

Nusa Lembongan

Een dagje onthaasten, als afsluiting van onze reis door Bali. Het eiland Nusa Lembogan leent zich helemaal voor het ultieme ‘Robinson Crusoe’ gevoel. Eenmaal van de boot nodigt het parelwitte strand ons uit voor een duik in de azuurblauwe zee. Het water is zo helder, dat het bijna pijn doet aan onze ogen.

Getooid met masker en duikuitrusting laten we ons achterover van de boot afvallen.
In de sterke stromingen achtervolgen we gewichtloos deinend talloze vissen in alle kleuren van de regenboog en grijze rifhaaien, het blijft een vreemde sensatie om door een paar van hen omsingeld te worden. De voorstelling is zo prachtig dat we bijna vergeten om weer naar boven te gaan. Moe maar voldaan staan we even later weer aan wal. Om bij te komen van alle indrukken verwezenlijken we de tropische droom; voorzien van een verkoelend briesje luieren in een hangmat onder de palmbomen. Dat is nog eens tijdloos genieten van al het moois dat we onderweg hebben gezien. De avond valt over het eiland en op onze laatste avond genieten we van een verse vruchtencocktail. De lucht vol oranje vegen, brengt ons in een roes. We willen niet dat er al een eind komt aan deze reis.

Het is niet ondenkbeeldig dat Bali je hoofd op hol zal brengen

Onze herinneringen hebben we niet laten wegglippen door ze vast te leggen op foto.
Bali is een fotografische schatkamer en goed toeven voor reizigers die rust zoeken maar ook voor de actieve reiziger een fantastisch uitgangspunt. Wat Bali bovenal zo mooi maakt is dat het een plek is waar je jezelf al snel thuis voelt dankzij de vriendelijke en goedlachse mensen, die je met veel gastvrijheid ontvangen. Niet voor niets noemen de Balinezen reizigers tamu, oftewel gasten. De rijke cultuur is bijzonder toegankelijk voor buitenstaanders. Bali is puur, schilderachtig en boeiend en wist al onze zintuigen te prikkelen. Bali moet je zien en voelen. Geef je ogen goed de kost en voel en ervaar het zelf!

Tekst & Foto’s: Robin

Lees verder op het Bali Tourism Board

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *