SENEGAL – In het zuidoosten van Senegal, in de regio Kédougou, heeft een bijzonder natuurproject het leven van lokale bewoners ingrijpend veranderd. Waar velen vroeger onder gevaarlijke omstandigheden in informele goudmijnen werkten, zijn sommige inwoners nu actief als onderzoekers en natuurwaarnemers bij een uniek chimpanseestudieproject.
Van mijnwerker naar primatenonderzoeker
Voor Michel Tama Sadiakhou betekende het project een complete ommekeer. Jarenlang werkte hij in de lokale goudmijnen, waar instortingsgevaar, giftige dampen en zware fysieke arbeid dagelijkse realiteit zijn. Inmiddels is hij hoofdonderzoeker bij een langdurig wetenschappelijk programma dat zich richt op savannechimpansees – een zeldzame populatie die leeft in open landschappen in plaats van dichte bossen.
Samen met andere lokale teamleden observeert hij dagelijks groepen chimpansees. Elke beweging wordt nauwkeurig genoteerd: van sociale interacties en voedselgedrag tot communicatiesignalen en opvallend trommelgedrag op boomwortels.
Unieke chimpansees in open savannelandschap
De chimpansees in deze regio behoren tot de weinige groepen ter wereld die zich hebben aangepast aan extreme hitte en droge omstandigheden. Ze maken gebruik van natuurlijke waterpoelen om af te koelen, rusten in schaduwrijke grotten en vertonen opmerkelijke tolerantie voor vuur in hun leefomgeving.
Bijzonder is ook het gedrag van vrouwelijke chimpansees, die in deze populatie gereedschap gebruiken bij de jacht. Ze vormen takken om tot primitieve speren om kleine prooidieren te vangen — een zeldzaam waargenomen gedrag dat wereldwijd veel wetenschappelijke belangstelling heeft gewekt.
Goudkoorts en armoede in Kédougou
De regio Kédougou staat bekend als het centrum van de Senegalese goudwinning. Ondanks de aanwezigheid van edelmetaal behoort het gebied tot de armste van het land. Duizenden mensen werken er in traditionele mijnbouw, vaak zonder veiligheidsmaatregelen.
De goudwinning levert soms snelle inkomsten op, maar brengt ook grote risico’s met zich mee. Instortingen, zuurstoftekort en gezondheidsproblemen komen regelmatig voor. Voor veel jonge mannen bood deelname aan het natuurproject daarom een veiliger en stabieler alternatief.
Natuurbehoud als lokale kans
Volgens projectcoördinatoren is het betrekken van bewoners uit omliggende dorpen cruciaal voor het succes van het programma. Door lokale gemeenschappen actief te laten deelnemen aan natuuronderzoek groeit het draagvlak voor bescherming van wilde dieren.
Daarnaast ontstaat er een nieuwe vorm van werkgelegenheid die bijdraagt aan duurzame ontwikkeling. Niet alleen krijgen deelnemers een vast inkomen, ook worden kennis en vaardigheden opgebouwd die langdurige kansen bieden buiten de mijnsector.
Belang voor wetenschap én toekomsttoerisme
De onderzoeksresultaten leveren waardevolle inzichten op over de evolutie van mensachtig gedrag en overlevingsstrategieën in warme klimaten. Tegelijkertijd groeit de belangstelling voor verantwoord natuurtoerisme in de regio.
Met goede begeleiding en bescherming kan dit unieke ecosysteem in de toekomst uitgroeien tot een voorbeeld van hoe ecotoerisme, wetenschap en lokale ontwikkeling hand in hand kunnen gaan.
