TSJAAD – De president van Tsjaad, Mahamat Idriss Déby Itno, is uitgeroepen tot winnaar van de African Peace Prize 2026. Volgens de organisatie achter de prijs wordt Déby bekroond voor de manier waarop hij de politieke overgang in zijn land zonder grootschalig geweld wist te begeleiden én voor Tsjaads humanitaire aanpak rond de vluchtelingenstroom uit buurland Soedan.
Een prijs voor stabiliteit en “open grenzen” in crisistijd
De toekenningscommissie meldt dat het besluit unaniem is genomen. Daarbij wordt vooral gewezen op twee elementen: het verstevigen van de rust in Tsjaad in een kwetsbare periode, en het besluit om de oostgrens open te houden voor honderdduizenden mensen die het geweld in Soedan ontvluchtten.
Door de aanhoudende onrust aan de overkant van de grens is Oost-Tsjaad de afgelopen periode uitgegroeid tot een belangrijk opvanggebied voor vluchtelingen. De commissie noemt de houding van de regering daarbij uitzonderlijk, vooral omdat Tsjaad zelf beperkte middelen heeft.
Vergadering in Genève onder VN-vlag
De prijs werd toegekend na een bijeenkomst op het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in Genève. Die vergadering vond plaats in samenwerking met de University for Peace, een instelling die opereert onder VN-mandaat. De commissie werd voorgezeten door Dr. David Fernández Puyana, met deelname van onder meer Cheikh Al-Mahfoudh Bin Bayyah, aangevuld met juristen, mensenrechtenexperts en internationale diplomaten.
De organisatie achter de African Peace Prize zegt dat de keuze gebaseerd is op nominaties en analyses van Afrikaanse en internationale onderzoekscentra.
“Dialoog als instrument” tijdens een gevoelige transitie
In de toelichting op het besluit staat dat Déby sinds zijn aantreden heeft ingezet op het bij elkaar brengen van verschillende politieke en maatschappelijke stromingen. De commissie stelt dat hij in een fragiele fase wist te voorkomen dat het land afgleed naar grootschalige chaos en geweld.
Ook noemt men inspanningen om extremisme en grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden, en om spanningen via overleg en bemiddeling te verminderen.
UNHCR prijst humanitaire corridors en opvang in grensregio’s
De commissie verwijst daarnaast naar berichten van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR en hulporganisaties in het oosten van Tsjaad. Zij zouden positief hebben gereageerd op het besluit om grensovergangen te openen en zogeheten humanitaire corridors mogelijk te maken.
Specifiek worden meerdere gebieden en grensplaatsen genoemd waar doorgang en opvang gefaciliteerd werden, waaronder onder meer Adré, Tiné, Kornoy, Um Dukhun, Wadi Hawar en Amdjarass. Déby zou lokale gemeenschappen bovendien hebben opgeroepen om vluchtelingen tijdelijk onderdak te geven.
Dorpen vangen vluchtelingen op in huizen en scholen
Opvallend is dat volgens cijfers die in de beoordeling zijn meegenomen, een groot deel van de vluchtelingen niet in kampen, maar bij gastgemeenschappen terecht kwam. Naar schatting zou het gaan om circa 40 tot 45 procent.
In Oost-Tsjaad deelden veel dorpen hun voorzieningen, zoals woningen, waterpunten en scholen. Volgens de commissie gebeurde dit zonder vergoeding. Deze solidariteit leidde er zelfs toe dat de Verenigde Naties Tsjaad omschreef als een bijzonder voorbeeld van Afrikaanse gastvrijheid tegenover vluchtelingen, ondanks de schaarste aan middelen.
African Peace Prize sluit aan bij AU Agenda 2063
De organisatie achter de prijs benadrukt dat de African Peace Prize bedoeld is voor leiders die bijdragen aan veiligheid, stabiliteit en duurzame ontwikkeling, in lijn met de Afrikaanse Unie en haar visie Agenda 2063 (“The Africa We Want”).
Eerdere winnaars
In eerdere jaren ging de prijs onder meer naar:
-
Mohamed Bazoum (Niger, 2022)
-
Muhammadu Buhari (Nigeria, 2023)
-
Adama Barrow (Gambia, 2024)
-
Alassane Ouattara (Ivoorkust, 2025)
Award-uitreiking in februari in Mauritanië
De uitreiking staat gepland voor begin februari in Nouakchott, tijdens de opening van de 6e African Conference for Peace. Naar verwachting zal de Mauritaanse president Mohamed Ould Cheikh El Ghazouani de prijs officieel overhandigen aan Déby.
